dời đô từ hoa lư về đại la

Bách khoa toàn thư ngỏ Wikipedia

Bia Lý Thái Tổ mặt mày sông Sào Khê bên trên Cố đô Hoa Lư, điểm vua ban chiếu dời đô.
Chiếu dời đô, bạn dạng dịch của Viện Khoa học tập Xã hội nước Việt Nam.

Thiên đô chiếu (chữ Hán: 遷都詔) tức Chiếu dời đô là 1 trong những đoạn văn được Ngô Sĩ Liên ghi lại nhanh nhất có thể ở thế kỷ 15 nhập sách Đại Việt sử ký toàn thư[1], bài xích văn này được nhận định rằng tự vua Lý Thái Tổ phát hành nhập ngày xuân năm 1010 nhằm gửi đế đô của nước Đại Cồ Việt kể từ Hoa Lư rời khỏi Đại La.

Bạn đang xem: dời đô từ hoa lư về đại la

Theo chủ ý của sử gia Trần Quốc Vượng[2], Chiếu dời đô tiếp tục xác minh được tầm quan trọng của đế đô Thăng Long,[3] là kiệt tác văn học tập khai sáng sủa của phòng Lý. Tuy nhiên, Chiếu dời đô ko nêu nhảy được công ty nghĩa dân tộc[4] và khát vọng độc lập[5], hơn thế nữa ngôn từ dùng nhập văn bạn dạng này đem đượm sắc tố dị đoan, tử vi.[6]

Văn bản[sửa | sửa mã nguồn]

Chiếu dời đô (chữ Hán).

Bản chữ Hán:

昔商家至盤庚五遷。周室迨成王三徙。豈三代之數君徇于己私。妄自遷徙。以其圖大宅中。爲億萬世子孫之計。上謹天命。下因民志。苟有便輒改。故國祚延長。風俗富阜。而丁黎二家。乃徇己私。忽天命。罔蹈商周之迹。常安厥邑于茲。致世代弗長。算數短促。百姓耗損。萬物失宜。朕甚痛之。不得不徙。
况高王故都大羅城。宅天地區域之中。得龍蟠虎踞之勢。正南北東西之位。便江山向背之宜。其地廣而坦平。厥土高而爽塏。民居蔑昏墊之困。萬物極繁阜之豐。遍覽越邦。斯爲勝地。誠四方輻輳之要会。爲萬世帝王之上都。
朕欲因此地利以定厥居。卿等如何。

Bản phiên âm Hán-Việt:

Tích Thương gia chí Bàn thờ Canh ngũ thiên, Chu thất đãi Thành Vương tam tỉ. Khởi Tam Đại chi bong quân tuẫn vu kỷ tư, vọng tự động thiên tỉ. Dĩ kỳ vật dụng đại trạch trung, vi ức vạn thế tử tôn chi kế; thượng cẩn thiên mệnh, hạ quần chúng. # chí, cẩu hữu tiện triếp cải. Cố quốc tộ diên ngôi trường, phong tục phú phụ. Nhi Đinh Lê nhị gia, nãi tuẫn kỷ tư, hốt thiên mệnh, võng đạo Thương Chu chi tích, thông thường an quyết ấp vu tư, trí thế đại phất ngôi trường, toán số đoản xúc, bá tánh hao phí, vạn vật thất nghi vấn. Trẫm thậm thống chi, bất đắc bất tỉ.
Huống Cao Vương cố đô Đại La trở nên, trạch thiên địa chống chi trung; đắc long bàn hổ cứ chi thế. Chính Nam Bắc Đông Tây chi vị; tiện giang tô phía bối chi nghi vấn. Kỳ địa quảng nhi thản bình, quyết thổ cao nhi sảng khải. Dân cư miệt thơm điếm chi khốn; vạn vật đặc biệt phồn phụ chi phong. Biến lãm Việt bang, tư vi thắng địa. Thành tứ phương bức thấu chi yếu đuối hội; vi vạn thế đế vương vãi chi thượng đô
Trẫm dục nhân test địa lợi dĩ toan quyết cư, khanh đẳng như hà?

Bản dịch giờ Việt:

Xem thêm: ngoan, hôn anh

Xưa ngôi nhà Thương cho tới đời Bàn thờ Canh 5 chuyến dời đô[7], ngôi nhà Chu cho tới đời Thành Vương 3 chuyến dời đô[8], há cần những vua thời Tam Đại[9] ấy bám theo ý riêng biệt tự ý dời đô. Làm như vậy cốt nhằm mưu mẹo nghiệp rộng lớn, lựa chọn ở vị trí thân thích, thực hiện kế tiếp cho tới con cái con cháu muôn vạn đời, bên trên kính mệnh trời, bên dưới bám theo ý dân, nếu như sở hữu vị trí tiện thì dời thay đổi, do đó vận nước lâu lâu năm, phong tục nhiều thịnh. Thế nhưng mà 2 ngôi nhà Đinh, Lê lại bám theo ý riêng biệt, khinh thường mệnh trời, ko làm theo việc cũ Thương Chu, cứ Chịu đựng yên tĩnh đóng góp đô điểm phía trên, cho tới nỗi thế đại ko lâu năm, vận số cộc ngủi, trăm chúng ta tổn hao, muôn vật không khớp. Trẫm đặc biệt đau nhức, ko thể ko dời.
Huống chi trở nên Đại La, đế đô cũ của Cao Vương[10], ở nhập điểm trung tâm trời khu đất, được thế Long cuộn hổ ngồi, tại chính giữa nam giới bắc đông đúc tây, tiện nghi vấn núi sông sớm muộn. Vùng này mặt mày khu đất rộng lớn nhưng mà phẳng phiu, thế khu đất cao nhưng mà tươi sáng, người ở ko cực khổ thấp trũng tối tăm, muôn vật rất là xanh tươi phồn thịnh. Xem từng nước Việt này là điểm thắng địa, thực là nơi tụ hội quan tiền yếu đuối của tư phương, thực sự điểm thượng đô kinh sư mãi muôn thuở.
Trẫm ham muốn nhân địa lợi ấy nhưng mà toan điểm ở, những khanh suy nghĩ thế nào?
(Bản dịch của Viện Hàn lâm Khoa học tập xã hội nước Việt Nam, in nhập Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bạn dạng Khoa học tập Xã hội, Hà Nội Thủ Đô, 1993)

Ý nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]

Có chủ ý nhận định rằng Chiếu dời đô tiếp tục thể hiện nay những chân thành và ý nghĩa thâm thúy, tầm coi thời đại của một vị vua Đại Cồ Việt 1000 năm về trước, Lúc ông lựa chọn Đại La thực hiện đế đô mới nhất nhằm mưu mẹo nghiệp rộng lớn, tính kế tiếp phồn vinh, ngôi trường kỳ cho tới muôn thuở sau. Bản chiếu nêu nhảy được tầm quan trọng đế đô Thăng Long xứng danh là trung tâm chủ yếu trị, kinh tế tài chính, văn hóa truyền thống của vương quốc. Thời gian tham tiếp sau đó, Thăng Long vẫn chính là đế đô của những ngôi nhà Trần, ngôi nhà Hậu Lê, ngôi nhà Mạc, ngôi nhà Lê trung hưng và đang được là thủ đô của nước Cộng hòa Xã hội công ty nghĩa nước Việt Nam. Thăng Long thực sự là "nơi đế đô số 1 của đế vương vãi muôn đời".[11]

Nhận xét về đế đô Thăng Long, sử gia Ngô Thì Sĩ nhập Đại Việt sử ký chi phí biên viết:

"Núi là vạt áo lấp, sông là dải đai thắt, sau sống lưng là sông nước, trước mặt mày là đại dương, vị trí hùng cường nhưng mà khan hiếm, rộng lớn nhưng mà lâu năm, hoàn toàn có thể là điểm vua ở hùng tráng, ngôi báu vững chắc, hình thể Đại Việt ko điểm này rộng lớn được điểm này."

Việc xuất hiện nay bài xích chiếu ý nghĩa đặc biệt to tát rộng lớn so với lịch sử dân tộc Hoa Lư và Thăng Long. Nó tạo sự đặc điểm quan trọng của hành trình dài 1000 năm lịch sử dân tộc. Đó là 1 trong những áng văn của thời tự khắc lịch sử dân tộc kể từ Hoa Lư cho tới Thăng Long – một sự thay đổi hào hùng của dân tộc bản địa nước Việt Nam.[12]

Xem thêm: xuyên nhanh công lược định chế boss vai ác có một không hai

  • Ý nghĩa về kinh tế tài chính, quản ngại lý:
    • Bài chiếu tiếp tục nêu rõ ràng Thăng Long là khu đất đồng tự, phồn thịnh tuy nhiên ko Chịu đựng cảnh ngập úng, thuận tiện thực hiện nông.
    • Vị trí trung tâm trời khu đất, tại chính giữa nam giới bắc đông đúc tây, lân cận sở hữu sông, địa hình phẳng phiu, đó là loại lợi cho tới việc dịch chuyển. Di gửi sở hữu thuận tiện thì giao thương mua bán mới nhất đơn giản dễ dàng cải cách và phát triển. Thêm nữa, việc địa hình thuận tiện cũng đưa đến quyền lợi cho tới việc quản lý và vận hành non sông, địa hạt nộp thuế phú, nhập cuộc họp hành cũng thuận tiện nhưng mà ngôi nhà vua trấn áp non sông, tuần du, dẹp giặc cũng thuận tiện.
  • Ý nghĩa chủ yếu trị:
    • Nhà Lý mới nhất lập ko lâu thì ngôi nhà vua ban chiếu dời đô. Vì Hoa Lư là khu đất cũ 2 chúng ta Đinh, Lê, lòng người ko vứt, vẫn còn đấy nhiều người lưu giữ tình công ty cũ, ni vua mới nhất lên, gửi dời đế đô cũng chính là loại phương pháp để phân giã quyền lực triều đình, giảm sút tác động của cựu thần vậy.
    • Dời đô Thăng Long, đó là minh chứng, là vệt mốc cho tới việc vương vãi triều mới nhất xây dựng, là sự thực hiện rộng lớn của bậc đế vương vãi, được lưu danh sử sách. Trên thực tiễn, cho tới ni rất đông người vẫn biết việc dời đô ra mắt năm 1010 tuy nhiên lại ko biết ngôi nhà Lý xây dựng 1 năm vừa qua ê.
    • Việc dời đô, với những tiếng lẽ phủ toan, đem ý chê bai ngôi nhà Đinh, Tiền Lê cũng tương tự động là 1 trong những cơ hội nhưng mà những triều đại thông thường thực hiện nhằm phủ toan triều trước, tích lũy nhân tâm, gia tăng vị thế của tôi. Điều này sẽ không thể xem là vi phạm đạo lý Uống nước lưu giữ nguồn được vì như thế bên trên thực tiễn, 2 ngôi nhà Đinh, Lê đã và đang sở hữu thời hạn yên bình, đầy đủ nhằm dời đô tuy nhiên ko thực hiện, còn những công tích không giống thì Lý Thái Tổ cũng ko phủ toan hoặc phê phán.
    • Thăng Long vốn liếng sát quê cũ của phòng Lý (Bắc Ninh) nên dời đô Thăng Long cũng coi như 1 phương pháp để giúp sức quê nhà cải cách và phát triển, hỗ trợ cho vị thế cũng cố rộng lớn.

Hành trình dời đô[sửa | sửa mã nguồn]

Hơn một năm sau khoản thời gian đăng vương vua, mon 7 năm Canh Tuất, Lý Thái Tổ chính thức dời đô kể từ Hoa Lư về Đại La. Từ việc dò thám khu đất, nghị bàn cho tới việc sẵn sàng nhằm dời đô ra mắt kha khá khẩn trương. Từ Hoa Lư về trở nên Đại La hoàn toàn có thể bám theo đường đi bộ hoặc bám theo đàng thủy. Sử cũ ko biên chép cụ thể ngôi nhà Lý dời đô tự đàng này. Các ngôi nhà nghiên cứu và phân tích tiếp tục kết luận: ngôi nhà Lý dời đô tự đàng thủy. Và chỉ mất dời đô tự đàng thủy thì mới có thể tin cậy và chuyên chở được cả máy bộ triều đình phần đông nằm trong vật hóa học đảm bảo khổng lồ kèm theo..

Từ Hoa Lư cho tới Thăng Long[sửa | sửa mã nguồn]

Khác với những đế đô chủ yếu thống không giống ở nước Việt Nam, đế đô Hoa Lư sở hữu một tầm quan trọng lịch sử dân tộc đặc biệt: là điểm lưu lại sự thành lập kinh trở nên Thăng Long - Hà Nội Thủ Đô, thủ đô lúc này của non sông nước Việt Nam. Mốc son Lý Thái Tổ dời đô kể từ Hoa Lư về Thăng Long nhưng mà minh chứng là Chiếu dời đô được xác lập là thời khắc khai sinh lịch sử dân tộc thủ đô tuy nhiên với việc không ngừng mở rộng diện tích S phần rộng lớn những vùng khu đất kinh đô của nước Việt Nam sở hữu trước Hoa Lư như Mê Linh (Hai Bà Trưng), Long Biên (nhà Tiền Lý), Cổ Loa (nhà Ngô) ni đều thuộc sở hữu Hà Nội Thủ Đô.

Hoa Lư gắn sát với việc nghiệp của 2 vua đầu triều đại ngôi nhà Lý. Vua Lý Thái Tổ được triều đình Hoa Lư tiến thủ cử đăng vương thay cho ngôi nhà Tiền Lê. Vì thế nhưng mà khối hệ thống chủ yếu trị và hạ tầng vật hóa học của kinh trở nên Thăng Long trong tương lai đều thừa kế kể từ đế đô Hoa Lư trước ê. Để tưởng vọng công phu đặt điều chân móng thi công song lập tự động công ty của non sông và lưu giữ cho tới Cố đô Hoa Lư, ngôi nhà Lý tiếp tục thi công nhiều công trình xây dựng phong cách thiết kế tương đương ở Hoa Lư bên trên chống ở Thăng Long nhưng mà bọn chúng vẫn tồn bên trên đến tới ni như: Ô Cầu Dền, phố Tràng Tiền, phố Cầu Đông, miếu Một Cột, té tía Bồ Đề, cống Trẹm, tháp Báo Thiên, phố Đình Ngang...[13][14] Sách Đại Nam nhất thống chí[15] chép: "Đô cũ ngôi nhà Đinh, ngôi nhà Lê ở xã Trường Yên Thượng và Trường Yên Hạ về phía tây-bắc thị trấn Gia Viễn, sở hữu nội thành của thành phố và ngoài thành phố, sở hữu cửa ngõ xây bằng đá điêu khắc, lại sở hữu những danh hiệu: cầu Đông, cầu Dền, cầu Muống, Tràng Tiền, miếu Tháp, miếu Nhất Trụ,... nền cũ vẫn còn đấy. Về sau Lý Thái Tổ dời đô cho tới Thăng Long đều sử dụng bám theo những thương hiệu ấy..."

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Lý Thái Tổ
  • Hoa Lư
  • Thăng Long

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Lý Công Uẩn và Chiếu dời đô, áng văn bất hủ - ngôi nhà sử học tập Tạ Ngọc Liễn, Viện Sử học tập nước Việt Nam.
  2. ^ Xem bài xích "Chiếu Dời Đô", trang 155, cuốn "Hà Nội ngàn xưa", người sáng tác Trần Quốc Vượng - Vũ Tuân Sán, Nhà Xuất bạn dạng Hà Nội Thủ Đô.
  3. ^ Nằm ở trung tâm châu thổ sông Hồng, khu đất đai phẳng phiu, cao ráo, tươi sáng rất khác với đế đô Hoa Lư và những đế đô không giống bị núi non chứa đựng tuy nhiên nằm tại trung tâm hình học tập của non sông thời bấy giờ.
  4. ^ Lý Thái Tổ lấy việc thực hiện của những triều đại cường quyền của Trung Hoa nhằm noi gương. Ông gọi Đô hộ phủ Cao Biền là "Cao Vương", gọi trở nên Đại La là "đô cũ".
  5. ^ Việc lập đô của những ngôi nhà Đinh và ngôi nhà Tiền Lê ko cần là tự động bám theo ý riêng biệt, cần xét nhập toàn cảnh vừa vặn bay ngoài thời Bắc nằm trong, tổ chức chính quyền còn non nớt, hơn thế nữa đó là đế đô tập dượt quyền trước tiên của những người Việt.
  6. ^ “Kinh đô Văn Lang cho tới Thăng Long Hà Nội”. Bản gốc tàng trữ ngày 21 mon 8 năm 2010. Truy cập ngày 11 mon 7 năm 2010.
  7. ^ Năm chuyến dời đô: Vua Thang (Thành Thang) đóng góp đô ở phía đông đúc nam giới thị trấn Thương Khâu (thuộc tỉnh Hà Nam, Trung Quốc bây giờ). Trọng Đinh dời đô cho tới thị trấn Thành Cao (thuộc tỉnh Hà Nam). Hà Đản Giáp đời đô cho tới phủ Chương Đức (cũng nằm trong tỉnh Hà Nam). Tổ Ất dời đô cho tới phủ Thuận Đức (tỉnh Sơn Tây bây giờ). Bàn thờ Canh dời đô cho tới thị trấn Yên Sư (hay Ân Sư nằm trong tỉnh Hà Nam).
  8. ^ 3 chuyến dời đô: Chu Văn Vương đóng góp đô ở phía đông đúc tỉnh Thiểm Tây. Chu Vũ vương vãi dời đô cho tới thị trấn Tương Yên (tỉnh Thiểm Tây). Chu Thành vương vãi dời đô cho tới thị trấn Lạc Dương (tỉnh Hà Nam).
  9. ^ Thời Tam Đại: Ba ngôi nhà Hạ, Thương, Chu nhập lịch sử dân tộc Trung Quốc.
  10. ^ Tức Cao Biền, là Tiết chừng sứ Tĩnh Hải quân (quan đô hộ Giao Châu Theo phong cách gọi trước) của phòng Đường vào tầm khoảng trong năm 864-868. Cao Biền che đậy tăng trở nên Đại La vào tầm khoảng năm 866. Xem tăng Hà Nội Thủ Đô.
  11. ^ Lý Công Uẩn - Chiếu dời đô
  12. ^ CHIẾU DỜI ĐÔ (LÝ THÁI TỔ)
  13. ^ “Kinh đô Hoa Lư-Thủ đô nước Đại Cồ Việt”. Bản gốc tàng trữ ngày 14 mon 10 năm 2008. Truy cập ngày 14 mon 10 năm 2010.
  14. ^ Cố đô Hoa Lư (Nguyễn Văn Trò) – Nhà Xuất bạn dạng Văn hóa dân tộc bản địa.
  15. ^ Đại Nam nhất thống chí, quyển XIV tỉnh Tỉnh Ninh Bình, mục cổ tích.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

  • Chiếu dời đô bên trên Từ điển bách khoa Việt Nam
  • Từ đế đô Hoa Lư cho tới đế đô Thăng Long: Tầm coi xuyên thế kỷ
  • Đại Việt Sử ký toàn thư, kỷ ngôi nhà Lý
  • Bản tàng trữ chiếu dời đô dạng text[liên kết hỏng] bên trên tủ sách Quốc gia Việt Nam