chữ quốc ngữ ra đời vào thế kỉ nào

Những anh hùng thứ nhất vô tiến thủ trình chữ quốc ngữ - Kỳ 2:

Chữ quốc ngữ thành lập và hoạt động khi nào? - Hình ảnh 1.

Bạn đang xem: chữ quốc ngữ ra đời vào thế kỉ nào

Ngôi mộ của giáo sĩ Pina ở sau thánh địa Phước Kiều bên trên toàn cầu. lúc này - Ảnh: T.L.

Đắc Lộ vẫn thừa kế những di tích được người không giống tạo ra đi ra nhằm góp thêm phần hoàn thiện cuốn tự động điển phổ biến Việt thứ nhất bên trên thế giới

400 năm tiếp theo, người Việt, những người dân thụ tận hưởng và kiêu hãnh loại chữ này, lại biết rất rất tơ mơ về lịch sử vẻ vang của chính nó. Họ ko biết chắc chắn ai là kẻ tạo ra đi ra chữ Việt, Francesco de Pina hoặc Alexandre de Rhodes?

Ở đâu, Thanh Chiêm hoặc Nước Mặn? Lưu lưu giữ làm sao? Phổ đổi thay đi ra sao? Phát triển làm sao? Lúc nào là được dùng phổ thông?

Công mức độ của những người Bồ

Trong nhị thế kỷ kể từ 15 cho tới 17, những thương buôn Bồ Đào Nha xuất hiện đa số từng toàn cầu. Theo chân chúng ta là những mái ấm tuyên giáo, phần rộng lớn là kẻ Bồ và người Ý, tháp tùng tuyên giáo ở những vùng khu đất mới mẻ.

Theo tổng hợp của linh mục Đỗ Quang Chính thì vô số 145 giáo sĩ nằm trong 17 quốc tịch cho tới Đàng Trong tuyên giáo từ thời điểm năm 1615-1788, với cho tới 74 người Bồ Đào Nha, 30 người Ý.

Dòng Tên (Jesu) của đạo Thiên Chúa là loại tu lên đường tuyên giáo thời kỳ ấy. Theo luật của loại, từng khi tới vùng khu đất mới mẻ nên học tập giờ đồng hồ địa hạt, và với tài năng riêng rẽ từng người, chúng ta vẫn Latin hóa lời nói và chữ ghi chép địa hạt nhằm những người dân theo gót đạo rất có thể phát âm được những kinh sách của đạo.

Thứ chữ Latin này được để lại cho những giáo sĩ cho tới sau. Đây là cách thức mà người ta vẫn triển khai ở nhiều điểm như nén Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Brasil... trong số thế kỷ 15, 16 trước khi tới VN. Riêng ở Viễn Đông, loại tu này thiết lập một trụ sở rộng lớn và lâu nhiều năm ở Macau nhằm thực hiện điểm lên đường và cho tới cho những giáo sĩ.

Đầu thế kỷ 17, năm 1615, những giáo sĩ Dòng Tên đã đi vào Đàng Trong và đợt lần chúng ta học tập giờ đồng hồ Việt. Sau cơ, những giáo sĩ này vẫn hợp tác vô việc Latin hóa chữ Việt.

Tài liệu ghi chép tay của giáo sĩ João Roiz (người Bồ) ghi chép năm 1621 vẫn với những chữ quốc ngữ thuở đầu như An Nam (Việt Nam tức Đàng Trong. Thời đặc điểm đó VN chưa xuất hiện vùng khu đất Nam Bộ), Sinoa (xứ Hóa tức Thuận Hóa), unsai (ông sãi), Cacham (Kẻ Chàm, trong tương lai là Thanh Chiêm), ungue (ông nghè)...

Còn những chữ Việt vô phiên bản tường trình của Gapar Louis (người Bồ) ghi chép năm 1621 đã và đang với chữ ungué (ông nghè), bancô (bàn cổ). Còn Cristoforo Borri (người Ý), người sáng tác cuốn Xứ Đàng Trong, cho tới Đàng Trong cùng theo với Francesco de Pina xây dựng trú sở Nước Mặn (Bình Định) năm 1618, vô kiệt tác ghi chép năm 1621 vẫn với những chữ: Tunchim (Đông Kinh, tức Hà Nội), Lai (Lào), Ainam (Hải Nam), kemoi (kẻ từng, xứ từng, Tây Nguyên), Quanguya (Quảng Nghĩa), Quignin (Qui Nhơn), dàdèn lùt (đã cho tới lúc), nayre (nài), doij (đói), chià (trà), sayc kim (sách kinh), cò (có). Cũng năm 1621, giáo sĩ Bozumi ghi chép những chữ: onsaij (ông sãi), Quanghia (Quảng Nghĩa), Nuoecman (Nước Mặn), domain authority an nua (dạ ăn nữa)...

Như vậy, cho tới năm 1621, việc Latin hóa giờ đồng hồ Việt vẫn chưa xuất hiện lốt thanh. Tài liệu ghi chép tay của giáo sĩ Antonio de Fontes, một học tập trò của Francesco de Pina, ghi chép năm 1626 vẫn thấy xuất hiện tại lốt thanh. Dĩgcham (Dinh Chàm), Núocman (Nước Mặn), Sinúa (xứ Hóa), ondedóc (ông đề đốc), nhít la khấu, khấu la nhít (nhứt là ko, ko là nhứt).

Và di cảo của Pina vừa phải nhìn thấy ở Thư viện Hoàng gia Bồ Đào Nha thân ái năm 2018 thì chữ quốc ngữ vẫn với lốt như ngày này. Tài liệu này trưng bày vô Hội thảo về chữ quốc ngữ ra mắt bên trên Lisbon vô mon 7-2018.

Chữ quốc ngữ thành lập và hoạt động khi nào? - Hình ảnh 3.

Xem thêm: chiến thần vĩ đại nhất tần trạm

Di cảo của Pina, chữ quốc ngữ trong thời điểm 1623 - Ảnh: T.L.

Công trình luyện thể

Như vậy, rất có thể xác định rằng chữ quốc ngữ thành lập và hoạt động với cùng một quy trình nhiều năm từ thời điểm năm 1618 cho tới 1625 với việc liên minh của khá nhiều người chứ không chỉ là một người. Và phần đông "tác giả" của chữ quốc ngữ đều là kẻ Bồ Đào Nha, người Ý cùng theo với một vài người Việt theo gót đạo Thiên Chúa gom mức độ.

Và người được xác lập "giỏi giờ đồng hồ Việt nhứt" và với công rộng lớn nhứt trong những việc tạo ra đi ra chữ quốc ngữ đó là giáo sĩ Francesco de Pina người Bồ Đào Nha.

Francesco de Pina cho tới Hội An đầu năm mới 1617, xây dựng trú sở Nước Mặn năm 1618, rồi xây dựng trú sở Thanh Chiêm (tức Kẻ Chàm, Dinh Chàm) năm 1623. Từ năm 1619, Pina cho tới trú quán tại Thanh Chiêm và thời điểm cuối năm 1625 ông chết trôi trên biển khơi Cù Lao Chàm tự vướng áo chùng ko bơi lội được khi thuyền lật.

Thi thể ông được chôn ở sau thánh địa Phước Kiều (nay là thánh địa Thánh Andre), nằm trong thôn Thanh Chiêm 1, xã Điện Phương, thị trấn Điện Án Thư , tỉnh Quảng Nam. Đây là thánh địa tự chủ yếu ông xây dựng khi tới trú quán tại Thanh Chiêm và là điểm đồn trú của khá nhiều giáo sĩ không giống, vô cơ với Đắc Lộ.

Sau khi ông thất lạc, một học tập trò giờ đồng hồ Việt của ông là giáo sĩ Alexandre de Rhodes (Đắc Lộ) cho tới Đàng Trong năm 1624, vẫn ôm toàn bộ những di cảo của thầy đem về Macau vô năm 1626. Tại Macau thuở ấy còn tồn tại nhị giáo sĩ cũng để ý phân tích chữ quốc ngữ và vẫn biên soạn thảo nhị cuốn tự động điển Việt-Bồ-La và Bồ-Việt.

Đó là nhị giáo sĩ Gaspar d’Amaral và Antonio Barbosa trú ngụ ở Macau ngay sát 10 năm. Đáng tiếc là dự án công trình của mình còn chưa kịp công tía thì mon 2-1646 Gaspar thất lạc bên trên đường thủy tiếp cận VN và tiếp sau đó 1 năm thì Barbosa cũng thất lạc vì thế dịch.

Trong điều rằng đầu cuốn Tự điển Việt - Bồ - La của tôi, Đắc Lộ với nói đến việc "tham khảo" tư liệu của nhị giáo sĩ bên trên, đã cho chúng ta thấy Đắc Lộ vẫn thừa kế những di tích được người không giống tạo ra đi ra nhằm góp thêm phần hoàn thiện cuốn tự động điển phổ biến Việt thứ nhất bên trên toàn cầu.

Điều không mong muốn là lúc này vẫn không tìm kiếm thấy nhị cuốn tự động điển của Gaspar và Barbosa vẫn ghi chép. Rất hy vọng số phận của chính nó tương tự cuốn tự động điển của vịn Đa Lộc, tưởng vẫn cháy thất lạc vô một trận hỏa hoán vị ở Cà Mau tuy nhiên lại được nhìn thấy vô những năm 1980.

Sau người Bồ là kẻ Pháp

Sau Đắc Lộ, chữ quốc ngữ được thông dụng rộng lớn vô giới theo gót đạo Thiên Chúa, nhất là những tu sĩ, linh mục... Nó cũng rất được hoàn mỹ dần dần qua loa một quy trình rất rất nhiều năm hàng nghìn năm và đợt lần hoàn hảo.

Qua thế kỷ 18, tự yếu tố nội cỗ, địa phận tuyên giáo của những người Bồ được phú lại mang lại Hội quá sai người Pháp, và chữ quốc ngữ kế tiếp được những giáo sĩ người Pháp lưu lưu giữ và để lại. Trong số những người dân với công với chữ quốc ngữ được ghi nhận là giáo sĩ vịn Đa Lộc và Taberd, nhị người vẫn thâu gom, chỉnh đốn, ghi nhận chữ quốc ngữ vô nhị cuốn tự động điển có tên bản thân.

Xem thêm: vụ trộm không thể giấu

Cuốn tự động điển Taberd và được Nhà xuất phiên bản Văn Học in lại năm 2004 với thương hiệu Nam Việt dương hiệp tự động vị. Riêng cuốn của vịn Đa Lộc đến giờ không nhiều nghe nói đến cho dù vẫn công tía và tặng phiên bản scan mang lại VN từ thời điểm năm 1984.

_____________________________________

Kỳ tới: Người thứ nhất tạo ra chữ quốc ngữ