bộ luật hồng đức

Luật Hồng Đức là tên thường gọi thông thườn của cục Quốc triều hình luật hoặc Lê triều hình luật, là cỗ luật đầu tiên trong phòng nước Đại Việt thời Lê sơ hiện tại còn được lưu lưu giữ tương đối đầy đủ. Do những cỗ luật của những triều đại phong con kiến nước Việt Nam đều mang tên gọi là Quốc triều hình luật nên ở trên đây người sử dụng tên thường gọi Luật Hồng Đức thực hiện tên thường gọi cho tới bài xích tuy nhiên nó ko cần là tên thường gọi đầu tiên.

Nó rất có thể xem như là cỗ luật tổ hợp bao hàm nhiều quy phạm pháp lý nằm trong nhiều nghành pháp lý không giống nhau như: Lĩnh vực luật hình sự, luật dân sự, luật tố tụng, luật thơm nhân-gia đình, luật hành chủ yếu,...

Bạn đang xem: bộ luật hồng đức

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Văn phiên bản của cục luật này là 1 trong mỗi điển tích cổ nhất hiện tại còn được tàng trữ bên trên Viện nghiên cứu và phân tích Hán-Nôm (Hà Nội). Tại trên đây sở hữu nhị phiên bản in ván tương khắc đều mang tên là Quốc triều hình luật. Bên cạnh đó còn tồn tại một cuốn sách chép tay tuy rằng mang tên gọi là Lê triều hình luật, tuy nhiên nội dung của này lại là phiên bản sao lại của Quốc triều hình luật (thời Hậu Lê) và chép nhập thời hạn sau đây.

Trong cơ phiên bản Quốc triều hình luật đem ký hiệu A.341 là phiên bản in ván tương khắc hoàn hảo hơn hết và được xem như là văn phiên bản có mức giá trị nhất. Sở luật nhập sách này bao gồm 6 quyển, in ván tương khắc trên giấy tờ phiên bản, tổng số bao gồm 129 tờ đóng góp công cộng trở nên một cuốn. Sách ko ghi thương hiệu người sáng tác, không tồn tại tín hiệu niên đại biên soạn thảo hoặc niên đại in ấn và dán và cũng không tồn tại lời nói tựa hoặc những chú dẫn không giống. Bìa vẹn toàn phiên bản cuốn sách tiếp tục mất mặt, được thay vì một tờ bìa ghi chép 4 chữ Hán là Quốc triều hình luật vì thế cây viết lông. Nội dung của cục luật này và được Phan Huy Chú biên chép lại nhập phần Hình luật chí của Lịch triều hiến chương loại chí, tuy nhiên thiếu hụt đối với cuốn sách này 143 điều nhập tổng số 722 điều.

Trong số 722 điều của Quốc triều Hình luật thì 200 điều phỏng bám theo luật mái ấm Đường (Đường luật sớ nghị), 17 điều phỏng bám theo luật mái ấm Minh. Bên cạnh đó sở hữu 178 điều công cộng vấn đề tuy nhiên Quốc triều Hình luật thể hiện một biện pháp không giống những triều đại Trung Hoa. Đáng xem xét nhất là sở hữu 328 điều ko ứng với điều luật nào là của Trung Quốc cả.[1]

Từ thời điểm đầu thế kỷ đôi mươi, Quốc triều hình luật và được khảo dịch thanh lịch giờ Pháp. Đến năm 1956, nó vừa được dịch thanh lịch quốc ngữ phen trước tiên (bản dịch của Trường Đại học tập Luật khoa TP. Sài Gòn bởi Lương Thần Cao Nãi Quang phiên âm, và dịch nghĩa, Nguyễn Sĩ Giác hiệu đính thêm, Vũ Văn Mẫu ghi chép lời nói tựa, mái ấm in Nguyễn Văn Của sản xuất, TP. Sài Gòn, 1956). Gần trên đây, Viện Sử học tập nước Việt Nam tiếp tục dịch thuật lại cho tới chuẩn chỉnh xác rộng lớn. (Nhà xuất phiên bản Pháp lý, thủ đô - 1991).

Một số học tập fake Pháp, khi khảo dịch và nghiên cứu và phân tích nhận định rằng nó mang tên là Lê triều hình luật và nó là Lê triều điều luật được ấn năm 1777 (Cảnh Hưng loại 38) nhưng mà Phan Huy Chú tiếp tục ghi lại nhập Lịch triều hiến chương loại chí sau thời điểm chúng ta nghiên cứu và phân tích thiên Hình luật chí nhập cuốn sách này của ông rưa rứa phiên bản chép tay của Quốc triều hình luật. Theo Vũ Văn Mẫu, Quốc triều hình luật được công bố phen trước tiên trong tầm niên hiệu Hồng Đức (1470-1497) và có lẽ rằng nhập thời hạn cuối của niên hiệu này. Ý con kiến của Vũ Văn Mẫu hầu hết phụ thuộc chủ ý của Phan Huy Chú ghi chép về sự việc phát hành bên dưới thời Lê, cỗ Hồng Đức hình luật và lời nói đề tựa của vua Gia Long triều Nguyễn cho tới cỗ Hoàng Việt lệ luật, nhập cơ ông reviews rất rất cao cỗ luật cổ này và gọi nó là cỗ luật Hồng Đức.

Theo Viện Sử học tập nước Việt Nam, Quốc Triều hình luật được khởi thảo kể từ thời Lê Thái Tổ, tiếp sau đó nối tiếp được bổ sung cập nhật bên dưới những triều Lê Thái Tông và Lê Nhân Tông. Tới thời Lê Thánh Tông thì cỗ luật được hoàn hảo.[2] Các chủ ý này hầu hết phụ thuộc Đại Việt sử ký toàn thư với biên chép là năm Thái Hòa loại 7 (1449), vua Lê Nhân Tông tiếp tục bổ sung cập nhật thêm vô cỗ hình luật chương điền sản bao gồm 14 điều. Bên cạnh đó, qua loa những sử sách không giống và qua loa những phen in tương khắc ván (với những điểm không giống nhau về nội dung của những văn bản), những bổ sung cập nhật và tên thường gọi những đơn vị chức năng hành chủ yếu ghi nhập cỗ luật v.v rất có thể nhận ra cỗ luật này được biên soạn thảo, bổ sung cập nhật, hiệu đính thêm trải qua không ít đời vua triều Lê.

Bố cục[sửa | sửa mã nguồn]

Quốc triều hình luật nhập cuốn sách A.341 sở hữu 13 chương, biên chép nhập 6 quyển (5 quyển sở hữu 2 chương/quyển và 1 quyển sở hữu 3 chương), bao gồm 722 điều. Bên cạnh đó, trước lúc chuồn nhập những chương và điều thì Quốc triều hình luật còn tồn tại những thiết bị biểu quy lăm le về những hạng nhằm tang và tang phục, độ cao thấp và những hình cụ (roi, trượng, gông, thừng Fe v.v).

Bố trí ví dụ như sau:[3]

  1. Chương Danh lệ: 49 điều quy lăm le về những yếu tố cơ phiên bản sở hữu đặc điểm phân phối nội dung những chương điều không giống (quy lăm le về thập ác, ngũ hình, chén bát nghị, chuộc tội vì thế chi phí v.v)
  2. Chương Vệ cấm: 47 điều quy lăm le về sự việc đảm bảo an toàn cung cấm, kinh trở nên và những tội về cấm vệ.
  3. Chương Vi chế: 144 điều quy lăm le về hình trị cho những hành động sai trái ngược của quan tiền lại, những tội về dịch vụ.
  4. Chương Quân chính: 43 điều quy lăm le về việc trừng trị những hành động sai trái ngược của tướng mạo, sĩ, những tội quân sự chiến lược.
  5. Chương Hộ hôn: 58 điều quy lăm le về hộ tịch, hộ khẩu, thơm nhân-gia đình và những tội phạm trong số nghành này.
  6. Chương Điền sản: 59 điều, nhập cơ 32 điều lúc đầu và 27 điều bổ sung cập nhật sau (14 điều về điền sản mới nhất gia tăng, 4 điều về luật hương thơm hỏa, 9 điều về châm chước bổ sung cập nhật luật hương thơm hỏa) quy lăm le về ruộng khu đất, quá kế tiếp, hương thơm hỏa và những tội phạm trong nghành nghề này.
  7. Chương Thông gian: 10 điều quy lăm le về những tội phạm dục tình.
  8. Chương Đạo tặc: 54 điều quy lăm le về những tội ăn cướp, giết mổ người và một vài tội chủ yếu trị như phản nước sợ hãi vua.
  9. Chương Đấu tụng: 50 điều quy lăm le về những group tội tiến công nhau (ẩu đả) và những tội vu cáo, lăng nhục v.v
  10. Chương Trá ngụy: 38 điều quy lăm le những tội hàng fake, lừa dối trá.
  11. Chương Tạp luật: 92 điều quy lăm le về những tội ko với mọi group tội danh bên trên trên đây.
  12. Chương Sở vong: 13 điều quy lăm le về sự việc bắt tội phạm chạy trốn và những tội nằm trong nghành này.
  13. Chương Đoán ngục: 65 điều quy lăm le về sự việc xử án, nhốt can phạm và những tội phạm trong nghành nghề này.

Hai chương cuối này tiếp tục sở hữu một vài quy lăm le về tố tụng, tuy nhiên ko hoàn hảo.

Các quy lăm le dân sự[sửa | sửa mã nguồn]

Trong cỗ luật Hồng Đức, những mối quan hệ dân sự được nhắc cho tới tối đa là những nghành như: mối quan hệ chiếm hữu, mối quan hệ phù hợp đồng và quá kế tiếp ruộng khu đất.

Sở hữu và phù hợp đồng[sửa | sửa mã nguồn]

Bộ luật Hồng Đức tiếp tục phản ánh nhị cơ chế chiếm hữu ruộng khu đất nhập thời kỳ phong con kiến là: chiếm hữu việt nam (ruộng công/ công điền/công thổ) và chiếm hữu cá nhân (ruộng tư/tư điền/tư thổ).

Trong cỗ luật Hồng Đức, bởi tiếp tục sở hữu cơ chế lộc điền-công điền kha khá trọn vẹn về yếu tố ruộng khu đất công nên nhập cỗ luật này quyền chiếm hữu việt nam về ruộng khu đất chỉ được thể hiện tại trở nên những chế tài vận dụng so với những hành động vi phạm cơ chế dùng ruộng khu đất công như: ko được phân phối ruộng khu đất công (điều 342), ko được lắc ruộng khu đất công quá giới hạn trong mức (điều 343), ko được trao bậy ruộng khu đất công tiếp tục phú cho những người không giống (điều 344), cấm thực hiện sai quy lăm le phân cung cấp ruộng khu đất công (điều 347), ko nhằm bỏ phí ruộng khu đất công (điều 350), cấm trở thành ruộng khu đất công trở nên tư (điều 353), ko được ẩn lậu nhằm trốn thuế (điều 345) v.v

Bên cạnh cơ việc bảo lãnh quyền chiếm hữu tư nhân/ phù hợp đồng về ruộng khu đất tư cũng khá được quy xác định rõ ràng. Chẳng hạn, cấm xâm lấn ruộng khu đất của những người không giống (điều 357), cấm tá điền giành ruộng khu đất của mái ấm (điều 356), cấm ức hiếp để sở hữ ruộng khu đất của những người không giống (điều 355) v.v

Qua một vài quy lăm le bên trên, rất có thể thấy cỗ luật tiếp tục kiểm soát và điều chỉnh tía loại phù hợp đồng về ruộng đất:

Mua phân phối ruộng đất

Cầm cố ruộng đất

Thuê mướn ruộng đất

Về kiểu dáng, những phù hợp đồng thông thường phải tạo lập trở nên văn tự động trong số những mặt mày nhập cuộc phù hợp đồng với việc xác nhận của quan tiền viên sở hữu thẩm quyền.

Thừa kế[sửa | sửa mã nguồn]

Trong nghành quá kế tiếp, ý kiến của những mái ấm thực hiện luật Đại Việt thời Lê khá thân mật với những ý kiến tiến bộ về quá kế tiếp. Cụ thể: Khi phụ thân u còn sinh sống, ko đột biến những mối quan hệ về quá kế tiếp nhằm mục tiêu đảm bảo an toàn và giữ lại sự vĩnh cửu của mái ấm gia đình, dòng tộc. Thứ nhị là những mối quan hệ quá kế tiếp bám theo chúc thư (các điều 354, 388) và quá kế tiếp ko chúc thư (thừa kế tiếp bám theo luật) với những điều 374-377, 380, 388. Điểm xứng đáng xem xét nhập cỗ luật Hồng Đức, người phụ nữ sở hữu quyền quá kế tiếp ngang vì thế với những người con cái trai(trong tình huống người đàn ông trưởng mất mặt hoặc bị tiêu diệt trước cơ - Xem tăng Lịch Triều Hiến Chương Loại chí -Tập 2 - Hình Luật Chí). Đây là 1 điểm tiến bộ cỗ ko thể thấy ở những cỗ luật phong con kiến không giống. Thứ tía, cỗ luật tiếp tục phân lăm le về xuất xứ gia tài của bà xã ông xã, bao gồm có: gia tài riêng rẽ của từng người và gia tài công cộng của tất cả nhị bà xã ông xã. Việc phân lăm le này góp thêm phần xác lập việc phân loại quá kế tiếp cho những con cái khi phụ thân u tiếp tục bị tiêu diệt hoặc phân chia gia tài cho tới mặt mày còn sinh sống nếu như 1 trong những nhị bà xã hoặc ông xã bị tiêu diệt trước. Thừa kế tiếp đó là điểm nổi trội nhất của pháp luật triều hau le

Trách nhiệm dân sự[sửa | sửa mã nguồn]

Luật Hồng Đức cũng quy lăm le trách cứ nhiệm dân sự của những mặt mày nhập cuộc mối quan hệ, với những nội dung khá ngặt nghèo, ví dụ. Bên cạnh những nội qui bên trên trẻ nhỏ cũng rất cần phải đỡ đần tỉ mỉ và dạy dỗ quan trọng đặc biệt với 3 xài chí:

  • 1. Không bạo lực
  • 2. Không tiến công đập
  • 3. Giáo dục đào tạo chất lượng.

Với 3 tiêu chuẩn bên trên nhằm người dân biết việt nam rất rất quan hoài cho tới trẻ nhỏ vì thế trẻ nhỏ là sau này của nước nhà là trụ cột của quê nhà.

Các quy đánh giá sự[sửa | sửa mã nguồn]

Các cách thức mái ấm đạo[sửa | sửa mã nguồn]

Hình luật là nội dung trọng yếu hèn và sở hữu đặc điểm chủ yếu, bao quấn toàn cỗ nội dung của cục luật. Các cách thức hình sự hầu hết của chính nó là:

  • Vô luật bất trở nên hình (điều 642, 683, 685, 708, 722): nhập cơ quy lăm le chỉ khép tội khi nhập cỗ luật sở hữu quy lăm le, ko tăng giảm bớt tội danh, vận dụng đích thị hình trị tiếp tục quy lăm le và nó là tương tự động như trong số cỗ luật hình sự tiến bộ.
  • Chiếu cố (điều 1, 3-5, 8, 10, 16, 17, 680): nhập cơ quy lăm le những chiếu cố so với vị thế xã hội, tuổi thọ (trẻ em và người già nua cả), tàn phế, phụ nữ giới v.v
  • Chuộc tội vì thế chi phí (điều 6, 16, 21, 22, 24): so với những tội danh như trượng, biếm, thiết bị, khao đinh, tang thất phụ, lưu, tử, quí chữ. Tuy nhiên những tội thập ác (mười tội khôn xiết nguy hại cho tới chủ yếu quyền) và tội tiến công roi vọt (có đặc điểm răn đe, giáo dục) ko cho tới chuộc.
  • Trách nhiệm hình sự (điều 16, 35, 38, 411, 412): nhập cơ nhắc cho tới quy lăm le về tuổi tác phụ trách hình sự và việc phụ trách hình sự thay cho cho những người không giống.
  • Miễn, tách trách cứ nhiệm hình sự (điều 18, 19, 450, 499, 553): nhập cơ quy lăm le về miễn, tách trách cứ nhiệm hình sự trong số tình huống như tự động vệ đường đường chính chính, biểu hiện khẩn cung cấp, biểu hiện bất khả kháng, thực hiện khẩu lệnh, tự động thú (trừ thập ác, giết mổ người).
  • Thưởng người tố giác, trừng trị người phủ lấp liếm (điều 25, 39, 411, 504)

Tội phạm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Phân loại theo như hình trị (ngũ hình và những hình trị khác)
  • Theo sự vô ý hoặc cố ý phạm tội
  • Theo thủ đoạn tội phạm và hành động phạm tội
  • Tính hóa học đồng phạm

Các group tội cụ thể[sửa | sửa mã nguồn]

  • Thập ác: Là 10 trọng tội nguy hại nhất như:
    • Các tội tương quan cho tới vương vãi quyền: mưu cơ phản, mưu cơ đại nghịch ngợm (điều 2, 411), mưu cơ chúng ta (phản bội tổ quốc-điều 412), đại bất kính (430, 431).
    • Các tội tương quan cho tới mối quan hệ thơm nhân-gia đình: ác nghịch ngợm (điều 416), bất hiếu (nhiều điều, ví dụ điển hình điều 475), bất mục, vô nghĩa, nội loàn.
    • Tội tương quan cho tới tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp số 1 của Nho giáo: bất đạo (420 và 421).
  • Các group tội phạm khác: bao hàm những tội tương quan đến việc đáng tin cậy thân thiện thể của vua, nghi vấn lễ cung đình, xâm phạm trật tự động công nằm trong, quản lý và vận hành hành chủ yếu, thể thức nghi vấn lễ triều đình, xâm phạm tính mạng của con người, mức độ khong

, danh dự và phẩm giá loài người, những tội xâm phạm an toàn vương quốc, trật tự động đáng tin cậy xã hội, những tội phạm quân sự chiến lược, xâm phạm cơ chế chiếm hữu ruộng khu đất, xâm phạm cơ chế thơm nhân-gia đình, những tội dục tình, những tội xâm phạm cơ chế tư pháp v.v

Hình phạt[sửa | sửa mã nguồn]

Quan niệm về hình trị nhập cỗ luật khá cụ thể tuy nhiên cứng nhắc với sườn hình trị thông thường là cố định và thắt chặt, tuy rằng rằng sở hữu tính cho tới những tình tiết tăng nặng nề hoặc tách nhẹ nhõm (điều 41).

Các hình trị ví dụ sở hữu ngũ hình và những hình trị không giống.

Ngũ hình[sửa | sửa mã nguồn]

Ngũ hình được quy lăm le bên trên điều 1 và gồm những: xuy, trượng, thiết bị, lưu, tử.

  • Xuy (đánh vì thế roi) sở hữu 5 bậc: 10, đôi mươi, 30, 40, 50 roi vọt, rất có thể kèm cặp trị chi phí và biếm chức, vận dụng cả cho tới phái nam và nữ giới.
  • Trượng (đánh vì thế gậy) cũng đều có 5 bậc: 60, 70, 80, 90 và 100 trượng, chỉ vận dụng cho tới phái nam.
  • Đồ sở hữu 3 bậc là:
    • Dịch đinh kèm cặp 80 trượng cho tới phái nam và dịch phụ kèm cặp 50 roi vọt cho tới nữ giới. Dịch đinh/dịch phụ có tương đối nhiều hạng là:
      • Thuộc đinh: phục dịch ở những viện (dành cho tới quan tiền chức sở hữu tội)
      • Quân đinh: phục dịch ở những sảnh
      • Khao đinh: phục dịch ở nhập trại lính
      • Xã đinh: phục dịch ở những xã (dành cho tới thông thường dân phái nam sở hữu tội)
      • Thứ phụ: phục dịch việc làm ở làng mạc (dành cho tới thông thường dân nữ giới sở hữu tội)
      • Viên phụ: thực hiện những việc làm nhập vườn và tiến công 10 roi vọt (dành cho tới vo quan)
      • Tang thất phụ: phục dịch ở những điểm nuôi tằm, nếu như tội phạm nặng
    • Tượng phường binh (quét dọn chuồng voi kèm cặp 80 trượng và quí 2 chữ nhập mặt) cho tới phái nam và xuy thất tỳ (nấu cơm trắng nuôi quân kèm cặp 50 roi vọt và quí 2 chữ nhập cổ) cho tới nữ giới.
    • Chủng điền binh (lính làm việc ở tháp canh điền trong phòng nước kèm cặp 80 trượng và quí nhập cổ 4 chữ, cần treo xiềng) cho tới phái nam và thung thất tỳ (xay thóc giã gạo trong số kho thóc thuế trong phòng nước kèm cặp 50 roi vọt và quí nhập cổ 4 chữ) cho tới nữ giới.
  • Lưu tức lưu đày đọa chuồn điểm xa xăm, sở hữu 3 bậc là:
    • Lưu cận châu, đày đọa đi làm việc việc nặng nề ở Nghệ An với hình trị phụ là quí nhập mặt mày 6 chữ, tiến công 90 trượng, treo xiềng giành cho phái nam và tiến công 50 roi vọt cho tới nữ giới.
    • Lưu nước ngoài châu: Lưu đày đọa cho tới Cha Chính, Quảng Bình. Phụ hình sở hữu 90 trượng, quí 8 chữ nhập mặt mày, treo xiềng 2 vòng giành cho phái nam và tiến công 50 roi vọt cho tới nữ giới.
    • Lưu viễn châu: đày đọa chuồn Cao phẳng. Phụ hình bao gồm 100 trượng, quí 10 chữ nhập mặt mày, treo xiềng 3 vòng cho tới phái nam, tiến công 50 roi vọt cho tới nữ giới.
  • Tử (giết chết) sở hữu 3 bậc là:
    • Trảm cả nhà
    • Giảo (thắt cổ), trảm (chém đầu)
    • Khiêu (chém bêu đầu)
    • Lăng trì (tùng xẻo) tức xẻo từng từng miếng thịt rồi phẫu thuật bụng, moi ruột cho tới bị tiêu diệt, tiếp theo sau còn bị tách tránh tay chân và bẻ gãy không còn xương, tiếp sau đó lấy chôn lấp

Các hình trị khác[sửa | sửa mã nguồn]

Ngoài ngũ hình, luật Hồng Đức còn vận dụng những hình trị không giống như:

  • Biếm tư (điều 27, 46) bao hàm những bậc từ là 1 cho tới 5 tư tuy nhiên sở hữu quy lăm le cho tới chuộc tội biếm vì thế chi phí bám theo điều 22. Biếm tư rất có thể được hiểu như 1 kiểu dáng thực hiện hạ thấp tư cơ hội của những người bị trị. Bên cạnh đó người bị trị biếm tư còn cần Chịu hình trị tiến công roi vọt (xuy hoặc trượng).
  • Phạt chi phí (điều 26) sở hữu 3 bậc: 300-500 quan tiền, 60-200 quan tiền và 5-50 quan tiền. Bên cạnh đó còn tồn tại quy lăm le về chi phí bồi thông thường tang vật (điều 28), chi phí đền rồng mạng (điều 29).
  • Tịch thu gia tài sở hữu 2 bậc là tịch thâu toàn cỗ gia tài (nặng bám theo điều 426, 430) và tịch thâu một trong những phần gia tài (nhẹ, những điều 88, 523)
  • Thích chữ nhập cổ hoặc mặt: Được vận dụng như thể hình trị phụ so với những tội lưu, thiết bị, trượng, xuy.
  • Xung bà xã con cái thực hiện nô tỳ. Chỉ vận dụng so với những tội mưu cơ phản, mưu cơ đại nghịch ngợm, mưu cơ chúng ta nhập thập ác (điều 411, 412).

Các quy lăm le nhập thơm nhân-gia đình[sửa | sửa mã nguồn]

Các cách thức cơ phiên bản trong nghành nghề hôn nhân gia đình của cục luật là: hôn nhân gia đình ko tự tại, nhiều thê và xác lập cơ chế mái ấm gia đình gia trưởng. Nó thể hiện tại lễ nghĩa Nho giáo, trật tự động xã hội-gia đình phong con kiến, song vẫn đang còn một vài điểm tiến bộ cỗ.

Hôn nhân[sửa | sửa mã nguồn]

Trong nghành hôn nhân gia đình, cỗ luật tiếp tục kiểm soát và điều chỉnh những mối quan hệ như kết duyên, ngừng hôn nhân gia đình (do bị tiêu diệt hoặc ly hôn).

Kết hôn[sửa | sửa mã nguồn]

Trong mối quan hệ kết duyên, luật quy lăm le những ĐK nhằm rất có thể kết duyên là: sở hữu sự đồng ý của phụ thân u (điều 314), ko được kết duyên trong số những người nhập chúng ta mặt hàng thân thiện quí (điều 319), cấm kết duyên khi đang sẵn có tang phụ thân, u hoặc ông xã (điều 317), cấm kết duyên khi ông, bà, phụ thân hoặc u hiện nay đang bị nhốt, tù tội (điều 318), cấm anh (em) lấy bà xã góa của em (anh), trò lấy bà xã góa của thầy (điều 324), với một vài quy lăm le không giống trong số điều 316, 323, 334, 338, 339. Tuy nhiên,Quốc triều hình luật ko quy lăm le tuổi tác kết duyên, tuy nhiên nhập Thiên Nam dư hạ tập luyện (phần lệ Hồng Đức thơm giá) sở hữu viết: "Con trai 18 tuổi tác, phụ nữ 16 tuổi tác mới nhất rất có thể trở nên hôn", có lẽ rằng là vì tiếp tục tồn bên trên một văn phiên bản không giống nằm trong thời quy lăm le về điều này. Luật Hồng Đức cũng quy lăm le về kiểu dáng và giấy tờ thủ tục kết duyên như đính ước và trở nên thơm (các điều 314, 315, 322). Lưu ý là Quốc triều hình luật luật đã cho chúng ta thấy cuộc hôn nhân gia đình có mức giá trị pháp luật kể từ sau lễ đính ước. Ví dụ điều 315 quy định: Gả phụ nữ đã nhận được thiết bị sính nghi và lại thôi ko gả nữa thì cần trị 80 trượng...Còn người phụ nữ cần gả cho những người chất vấn trước. Tuy nhiên, nếu như nhập thời hạn kể từ lễ đính ước cho tới khi trở nên thơm nhưng mà 1 trong những nhị bị đơn ác tật hoặc tội phạm thì mặt mày cơ sở hữu quyền kể từ thơm.

Chấm dứt thơm nhân[sửa | sửa mã nguồn]

Luật Quốc triều hình luật quy lăm le những tình huống ngừng hôn nhân gia đình là: 1 trong những nhị người tiếp tục bị tiêu diệt hoặc ly thơm.

Xem thêm: thế thân truyện

Về tình huống ngừng hôn nhân gia đình bởi 1 trong những nhị người tiếp tục bị tiêu diệt cần thiết Note là mối quan hệ hôn nhân gia đình chỉ thực sự ngừng tức thì nếu như người bị tiêu diệt là bà xã, còn nếu như trong trường hợp là ông xã bị tiêu diệt thì nó chỉ ngừng sau thời điểm mãn tang. Quy lăm le này được đề ra một cơ hội con gián tiếp trong số điều 2 và 320.

Về tình huống ly thơm sở hữu tía group sau:

  1. Buộc cần ly thơm (các điều 317, 318, 323, 324, 334) bởi hôn nhân gia đình tiếp tục vi phạm những quy lăm le cấm kết duyên.
  2. Ly thơm bởi lỗi của những người vợ: Điều 310 quy lăm le người ông xã cần ly thơm khi người bà xã phạm cần điều nghĩa tuyệt (đoạn tuyệt không còn ơn tình bà xã chồng) như: ko con cái, ghen tị tuông, ác tật (mắc những bệnh dịch như phong, hủi), dâm đãng, ko kính phụ thân u, lắm lời nói, trộm cắp.
  3. Ly thơm bởi lỗi của những người chồng: Điều 308 quy định: "Phàm ông xã tiếp tục vứt lửng bà xã 5 mon ko đi đi lại lại (vợ được trình với quan tiền thường trực và xã quan tiền thực hiện chứng) thì mất mặt vợ". Quy lăm le vì vậy nghĩa vụ và quyền lợi của những người phụ nữ giới và được đảm bảo và cần thiết rộng lớn nó cũng phát triển thành hạ tầng nhằm người ông xã cần tiến hành chất lượng nhiệm vụ của tôi so với bà xã, với mái ấm gia đình. Đây là quy lăm le nổi trội phản ánh tính phát minh trong phòng thực hiện luật nhằm mục tiêu giữ lại trật tự động ổn định lăm le nhập mái ấm gia đình.

Quan hệ gia đình[sửa | sửa mã nguồn]

Trong nghành mối quan hệ mái ấm gia đình, cỗ luật tiếp tục kiểm soát và điều chỉnh những mối quan hệ như mối quan hệ nhân thân thiện thân bà xã và ông xã, thân thiện phụ thân u và con cháu, trong số những thân thiện nằm trong không giống (vợ cả-vợ lẽ, anh-chị-em, phụ thân mẹ-con nuôi, tầm quan trọng của những người tôn trưởng tức trưởng họ).

  • Quan hệ vợ-chồng: Phong tục tập luyện quán và lễ nghĩa Nho giáo tiếp tục kiểm soát và điều chỉnh mối quan hệ vợ-chồng, song Quốc triều hình luật cũng đều có những quy lăm le nhằm mục tiêu kiểm soát và điều chỉnh những quyền và nhiệm vụ nhân thân thiện như: Nghĩa vụ cần công cộng sinh sống bên trên một điểm và cần sở hữu trách cứ nhiệm cùng nhau (các điều 321 và 308, 309), ko được bạc đãi bà xã (điều 482), nhiệm vụ tình nghĩa (điều 401, 405), nhiệm vụ nhằm tang nhau (các điều 2, 7).
  • Quan hệ phụ thân mẹ-con cái: Đề cập cho tới những nhiệm vụ và quyền nhân thân thiện của con cháu, gồm những: nhiệm vụ cần vâng lời nói và phụng chăm sóc phụ thân u, các cụ (khoản 7 điều 2), nhiệm vụ Chịu tội roi vọt, trượng thay cho cho tới các cụ, phụ thân u (điều 38), nhiệm vụ ko được kiện tụng ông bà-cha u (điều 511), nhiệm vụ phủ lấp liếm tội cho tới các cụ, phụ thân u (các điều 9, 504), nước ngoài trừ tình huống phụ thân u hoặc các cụ phạm những tội mưu cơ phản, mưu cơ đại nghịch ngợm, phụ thân u nuôi giết mổ con cái đẻ hoặc u đẻ-mẹ kế tiếp giết mổ phụ thân thì được luật lệ cáo giác và nhiệm vụ nhằm tang ông bà-cha u (điều 2).
  • Quan hệ nhân thân thiện khác: Đề cập cho tới mối quan hệ thân thiện bà xã cả-vợ lẽ (các điều 309, 481, 483, 484) và mái ấm ông xã, anh-chị-em (các điều 487, 512), nuôi con cái nuôi (các điều 380, 381, 506) và tầm quan trọng của những người trưởng chúng ta (điều 35).

Trong mối quan hệ bà xã cả-vợ lẽ thì ngoài ra quy lăm le về những nhiệm vụ của mình với ông xã và mái ấm ông xã thì chúng ta cũng cần vâng lệnh trật tự động thê thiếp và bà xã cả phát biểu công cộng được ưu tiên rộng lớn. Về mối quan hệ anh-chị-em thì người anh trưởng sở hữu quyền và nhiệm vụ so với những em, nhất là lúc phụ thân u tiếp tục bị tiêu diệt, mặt khác cũng đảm bảo an toàn sự hòa thuận nhập mái ấm gia đình (phạt nặng nề tiến công lộn, kiện tụng nhau). Việc nhận nuôi con cái nuôi cần được lập trở nên văn phiên bản và cần xử sự như con cái đẻ rưa rứa ngược lại, con cái nuôi cần sở hữu nhiệm vụ như con cái đẻ so với phụ thân u nuôi.

Các quy lăm le tố tụng[sửa | sửa mã nguồn]

Mặc cho dù ko được tách bạch rời khỏi trở nên những chương riêng rẽ rẽ, tuy nhiên Quốc triều hình luật tiếp tục thể hiện tại một vài định nghĩa của luật tố tụng tiến bộ như:

  • Thẩm quyền và trình tự động tố tụng của những cung cấp tổ chức chính quyền (điều 672)
  • Thủ tục tố tụng (phần rộng lớn của nhị chương cuối) như đơn kiện- đơn cáo giác (các điều 508, 513, 698), giấy tờ thủ tục tra khảo (các điều 546, 660, 665, 667, 668, 714, 716), giấy tờ thủ tục xử án (các điều 671, 709), cách thức xử án (các điều 670, 683, 686, 708, 714, 720, 722), giấy tờ thủ tục bắt người (các điều 646, 658, 659, 663, 676, 680, 701-704).

Qui phạm pháp lý nhập Sở luật Hồng Đức[sửa | sửa mã nguồn]

1. Đa phần những qui phạm pháp lý nhập Sở luật Hồng Đức được kiến tạo bám theo công thức xuất hiện tại tương đối đầy đủ cả tía phần tử là giả thiết, quy lăm le và chế tài thẳng.

Ví dụ Điều 585: "Trâu của 2 mái ấm tiến công nhau, con cái nào là bị tiêu diệt thì 2 mái ấm nằm trong ăn thịt, con cái nào là sinh sống thì 2 mái ấm nằm trong cày, trái ngược luật thì tiếp tục xử trị 80 trượng.".

Trong đó: Trâu của 2 mái ấm tiến công nhau là phần tử fake định; con cái nào là bị tiêu diệt thì 2 mái ấm nằm trong ăn thịt, con cái nào là sinh sống thì 2 mái ấm nằm trong cày là phần tử quy định; trái ngược luật thì tiếp tục xử trị 80 trượng là phần tử chế tài.

Điều 89: "Trước sau ngày nhà vua đăng vương một mon, cấm những nhà tại nhập kinh trở nên cử hành việc tang, người nào là phạm cần thì trị 50 roi vọt, biếm một tư".

Trong đó: Trước sau ngày nhà vua đăng vương một mon là phần tử fake định; cấm những nhà tại nhập kinh trở nên cử hành việc tang là phần tử quy định; trái ngược luật thì tiếp tục xử trị 50 roi vọt, biếm một tư là phần tử chế tài.

Với cơ hội tế bào miêu tả hành động vi phạm pháp lý và chế tài so với đơn vị tiến hành hành động cơ rõ rệt vì vậy, người dân tiếp tục hiểu rằng hành động nào là nên thực hiện, hành động nào là nên tách, tạo ra ĐK nhằm toàn thể từng đẳng cấp dân chúng hiểu luật. Quan xử án cũng hiểu rằng cần được xử thế nào.

2. Có nhiều qui phạm nhập Sở luật Hồng Đức tế bào miêu tả ngắn ngủn một trường hợp ví dụ. Như vậy khiến cho qui phạm trở thành rõ rệt với những người dân.

Ví dụ Điều 393: "Người phụ thân lấy bà xã trước sinh được một đàn ông, phần hương thơm hoả tiếp tục phú cho tới giữ; tuy nhiên người đàn ông ấy lại chỉ sinh được một người con cái gái; nhưng mà phụ thân sở hữu bà xã lẽ hoặc cô hầu lại sinh được một đàn ông tuy nhiên lại bị cố tật, người đàn ông cố tật ấy sinh được con cháu trai, thì ruộng khu đất hương thơm hoả cần phú cho những người con cháu trai con cái kẻ cố tật, nhằm trầm trồ rằng dòng tộc ko thể nhằm tuyệt".

Hoặc Điều 395: "Cha u sinh được nhị đàn ông, người đàn ông trưởng chỉ sinh phụ nữ, con cái loại lại sở hữu đàn ông thì phần hương thơm hỏa phú cho tới đàn ông người con cái thứ; tuy nhiên đàn ông người con cái loại chỉ sinh con cháu gái thì phần hương thơm hỏa trước cơ lại cần phú trả cho tới phụ nữ người con cái trưởng".

Ưu điểm của cơ hội quy lăm le ngắn ngủn gọn gàng một trường hợp, ngoài các việc dễ dàng nằm trong, dễ dàng lưu giữ, dễ dàng áp dụng còn đã cho chúng ta thấy từ 1 yếu tố pháp luật khá phức tạp và được gửi hóa trở nên một trường hợp rất rất giản dị và đơn giản.

3. Sở luật Hồng Đức sở hữu cơ hội quy lăm le chế tài bên dưới dạng chế tài cố định và thắt chặt. Với từng một vi phạm ví dụ thì sở hữu một hình trị ví dụ tương ứng; cường độ tăng nặng nề hoặc tách nhẹ nhõm cũng khá được quy lăm le tức thì tiếp sau đó một cơ hội ví dụ, rõ rệt.

Ví dụ Điều 466: "Đánh gãy răng, sứt mẻ tai mũi, chột 1 đôi mắt, gãy ngón chân, ngón tay, giập xương, hoặc lấy nước sôi, lửa thực hiện người bị thương và rụng tóc, thì xử tội thiết bị thực hiện khao đinh. Lấy thiết bị nhơ bẩn ném nhập đầu mặt mày người tao thì xử biếm 2 tư; sụp nhập mồm mũi thì biếm 3 tư. Đánh gãy 2 răng, 2 ngón tay trở lên trên thì xử tội thiết bị thực hiện tượng phường binh. Lấy gươm giáo đâm chém người, dẫu ko trúng cũng cần lưu chuồn châu sát (người quyền quý và cao sang tội phạm thì xử tội biếm). Nếu đâm chém bị thương và thực hiện đứt gân, chột 2 đôi mắt, đoạ bầu thì xử tội lưu chuồn châu xa xăm. Nếu trong lúc đương xét chất vấn, người bị thương lại phục hồi, thì tội nhân được tách tội 2 bậc. Nếu tiến công bị thương 2 người trở lên trên và nhân bị thương nhưng mà trở nên cố tật, hoặc tiến công đứt lưỡi, huỷ hoại âm, dương vật đều xử tội giảo; và cần đền rồng chi phí tổn hại như lệ lăm le. Với chế tài cố định và thắt chặt này, nó sẽ bị đáp ứng tính đúng chuẩn trong công việc vận dụng luật của những cơ sở Nhà nước, tránh khỏi sự tuỳ tiện trong công việc vận dụng luật".

Việc kiến tạo những chế tài cố định và thắt chặt nhập Sở luật Hồng Đức ở một chừng đỗi chắc chắn rất rất tiện nghi cho tới việc vận dụng, và sở hữu điểm mạnh là tránh khỏi sự tùy tiện trong công việc vận dụng.

4. Trong Sở luật Hồng Đức từ 1 sự khiếu nại hoặc vụ việc, mái ấm thực hiện luật lường tính những yếu tố đột biến xung xung quanh vụ việc cơ.

Ví dụ Điều 234: "Những quan tiền coi quân group ở những trấn, lộ hoặc thị xã với mọi quan tiền viên trong số viên những viện, đi đi lại lại giao ước cùng nhau, mưu cơ thao tác làm việc phản nghịch ngợm, nhưng mà quan tiền ty quản lí giám chẳng lưu tâm đánh giá, hoặc dung túng lấp liếm giếm ko tâu lên, thì nằm trong với những người phản nghịch ngợm và một tội; nếu như tiếp tục tâu lên và lại ngầm sai người báo cho tới kẻ phản nghịch ngợm biết thì tội cũng vậy. Nếu vì thế tâu lên ko lưu giữ kín kẽ làm cho kẻ phản nghịch ngợm biết thì viên quan tiền tâu được tách tội 1 bậc. Nếu việc mưu cơ phản nghịch ngợm tiếp tục lộ, việc tàn khốc tiếp tục rõ ràng, nhưng mà quan tiền giám ko xét tình thế nhưng mà lung bắt và tâu lên, thì bị tội như tội đồng mưu; nếu như việc mưu cơ phản ko lộ thì được tách nhẹ nhõm nhị bậc."[4]

So sánh[sửa | sửa mã nguồn]

Giống tựa như những cỗ luật phong con kiến không giống, luật Hồng Đức thể hiện tại rõ ràng thực chất giai cung cấp của chính nó. Mục xài số 1 của chính nó là nhằm đảm bảo an toàn uy quyền, vị thế và nghĩa vụ và quyền lợi của giai cung cấp phong con kiến, gia tăng trật tự động xã hội và mái ấm gia đình gia trưởng phong con kiến. Nó là việc pháp điển hóa tư tưởng chủ yếu trị và đạo đức nghề nghiệp Nho giáo. Tuy thế, ko thể lắc đầu những điểm rực rỡ và tiến bộ cỗ của chính nó.

Luật Trung Hoa[sửa | sửa mã nguồn]

Luật Hồng Đức tiếp thụ nhiều trở nên tựu lập pháp của Trung Hoa, Chịu tác động của tất cả pháp luật mái ấm Đường và mái ấm Minh. Tuy thế, nó sở hữu những điểm rất khác với những cỗ luật trong phòng nước phong con kiến Trung Quốc cả về nội dung lẫn lộn bố cục tổng quan.

Về bố cục tổng quan, cỗ Đường luật sở hữu 500 điều phân thành 12 chương (Danh lệ, Vệ cấm, Chức chế, Hộ thơm, Khai khố, Thiện hưng, Đạo tặc, Đấu tụng, Trá ngụy, Tạp luật, Sở vong, Đoán ngục) nhập 30 quyển. cũng có thể thấy, nhập luật Hồng Đức những quy lăm le về những group tội dục tình và những yếu tố ruộng khu đất được quy lăm le riêng không liên quan gì đến nhau và ví dụ rộng lớn.

Về nội dung, những quy lăm le về thơm nhân-gia đình, điền sản của luật Hồng Đức được chú ý rộng lớn đối với Đường luật (quy lăm le ví dụ về văn tự động, di chúc, cơ chế và công thức phân chia quá kế tiếp, gia tài của vợ-chồng khi góa bụa v.v). Chính vì vậy, sau đây những tòa án thời Pháp nằm trong hoặc Tòa thượng thẩm TP. Sài Gòn thời nước Việt Nam Cộng hòa hoặc dựa vào những quy lăm le này của luật Hồng Đức nhằm phân xử những vụ khiếu nại tụng tương quan cho tới gia tài vợ-chồng.

Bộ luật mái ấm Nguyễn[sửa | sửa mã nguồn]

So với cỗ Hoàng Việt lệ luật (hay luật Gia Long) (năm 1811) thành lập và hoạt động sau mặt hàng thế kỷ, rất có thể thấy luật Hồng Đức chưa xuất hiện tính bao quát hóa cao và phân ngành rõ ràng như Hoàng Việt lệ luật. Tuy nhiên, nút đảm bảo an toàn nghĩa vụ và quyền lợi của những người phụ nữ giới nhập luật Hồng Đức lại cao hơn nữa đối với Hoàng Việt lệ luật. Như GS Vũ Văn Mẫu tiếp tục ghi chép khi phán xét về Hoàng Việt luật lệ: "bao nhiêu những sự tân kỳ mới nhất kỳ lạ nhập cỗ luật triều Lê tiếp tục không hề ghi lại một ít dấu vết nào là nhập luật mái ấm Nguyễn. Không còn những quy định tương quan cho tới hương thơm hỏa, cho tới di chúc, cho tới những ĐK về hôn thú, cho tới cơ chế gia tài của bà xã ông xã."[5]

Ngoài rời khỏi, Luật Hồng Đức còn được reviews là nhẹ nhõm rộng lớn những triều đại trước và nhẹ nhõm rộng lớn luật trong phòng Nguyễn sau đây, sở hữu cả sự phân biệt trừng trị người tội phạm còn nhỏ tuổi tác hoặc tàn phế.[6]

Các điểm tiến bộ bộ[sửa | sửa mã nguồn]

Điểm tiến bộ cỗ nhập luật Hồng Đức là nó sở hữu một tiến bộ khá căn phiên bản trong công việc nâng cao vị thế của những người phụ nữ giới nhập xã hội phong con kiến. Vai trò của những người phụ nữ giới và được tôn vinh rộng lớn thật nhiều đối với những cỗ luật đương thời nhập chống. Nó đã cho chúng ta thấy người bà xã sở hữu quyền quản lý và vận hành gia tài của mái ấm gia đình (khi ông xã chết) và chúng ta sở hữu quyền quá kế tiếp như phái mạnh.[7]

Điểm loại nhị, là hình trị cho tới tội nhân nữ giới lúc nào cũng thấp rộng lớn đối với tội nhân phái nam. Ví dụ: Điều 1 quy lăm le trượng hình chỉ con trai cần chịu: "Từ 60 cho tới 100 trượng, chia thành 5 bậc: 60 trượng, 70 trượng, 80 trượng, 90 trượng, 100 trượng, tuỳ bám theo tội nhưng mà tăng giảm bớt. Xử tội này rất có thể cùng theo với tội lưu, tội thiết bị, biếm chức, hoặc xử riêng rẽ chỉ con trai cần Chịu." Điều 680: "Đàn bà cần tội xử tử trở xuống nếu như đang sẵn có bầu, thì cần nhằm sinh nở sau 100 ngày mới nhất lấy hành quyết. Nếu ko sinh nhưng mà lấy hành quyết thì ngục quan tiền bị xử biếm nhị tư; ngục quản lí bị thiết bị thực hiện phiên bản viên đinh. Dù tiếp tục sinh rồi, tuy nhiên ko đầy đủ hạn một trăm ngày nhưng mà lấy hành quyết, thì ngục quan tiền và ngục lại bị tội nhẹ nhõm rộng lớn tội bên trên nhị bậc. Nếu tiếp tục đầy đủ 100 ngày nhưng mà ko lấy hành quyết, thì ngục quan tiền hoặc ngục lại bị tội biếm hoặc tội phạt"..

Điểm loại tía, nó thể hiện tại quyết sách trọng nông của triều Lê. Sở luật trừng trị rất rất nặng nề những tội như tiêu hủy kênh mương (điều 596), chặt đập cây xanh và lúa má của những người không giống (điều 601), tự ý giết mổ trâu ngựa (điều 580) v.v Những điều luật nhập Quốc Triều Hình Luật tiếp tục xác lập trách cứ nhiệm trong phòng nước trải qua trách cứ nhiệm của khối hệ thống quan tiền lại nhằm mục tiêu đáp ứng cuộc sống đời thường ít nhất của những người nghèo đói gian khổ nhập xã hội (Điều 294; Điều 9)

Điểm loại tư, luật Hồng Đức có tương đối nhiều quy lăm le thể hiện tại đặc điểm nhân đạo, thể hộ vệ dân thông thường. Ví dụ: Điều 17 Quốc Triều Hình Luật quy định: "Khi tội phạm ko già lão tàn phế, cho tới khi gàn tật mới phát bệnh phát hiện thì xử bám theo luật già lão tàn phế. Khi ở điểm bị thiết bị thì già lão tàn phế cũng vậy. Khi còn nhỏ bé nhỏ tội phạm thì xử bám theo luật khi còn nhỏ". Quốc Triều Hình Luật còn thể hiện tại quyết sách khoan hồng so với người tội phạm tuy rằng khồng hề bị phát hiện và tự động thú trước (trừ tội phạm thập ác hoặc giết mổ người). Điều 18 và điều 19: "Phàm ăn trộm tài lặt vặt của những người sau lại tự động thú với những người mất mặt của thì cũng coi như thể thú ở cửa ngõ quan". Điều 21, 22, 23, 24 của Quốc Triều Hình Luật quy lăm le cho tới chuộc tội vì thế chi phí (trừ hình trị tiến công roi vọt vì thế nhận định rằng tiến công roi vọt sở hữu đặc điểm răn bảo giáo dục nên ko cần cho tới chuộc).

Xem thêm: bạo táo đích bàng giải

Điểm loại năm, luật Hồng Đức vừa vặn thu nhận sở hữu tinh lọc tư tưởng của Nho giáo vừa vặn đẩy mạnh những phong tục tập luyện quán chất lượng đẹp nhất của dân tộc bản địa. Ví dụ: Điều 40: "Những người miền thượng du (miền núi, miền đồng bào dân tộc bản địa không nhiều người cư trú) nằm trong tội phạm cùng nhau thì bám theo phong tục xứ ấy nhưng mà lăm le tội. Những người thượng du tội phạm với những người trung châu (miền trung du và miền đồng bằng) thì bám theo luật nhưng mà lăm le tội.". cũng có thể phát biểu đấy là một trong mỗi điều luật thể hiện tại rõ ràng nhất tính phát minh trong phòng thực hiện luật. Điểm thú vị của quy lăm le này ở vị trí pháp luật dù cho có trả bị cho tới đâu cũng ko thể lắc đầu hoặc thay cho thế trọn vẹn tầm quan trọng của phong tục tập luyện quán vốn liếng dĩ tiếp tục tồn bên trên lâu lâu năm trước cả khi sở hữu luật.[8]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Cùng thời:

  • Quốc triều nhà pha tụng điều lệ

Thời mái ấm Nguyễn:

  • Hoàng Việt luật lệ
  • Hội điển toát yếu
  • Khâm lăm le Đại Nam Hội điển sự lệ
  • Minh Mệnh chủ yếu yếu
  • Đại Nam điển lệ toát yếu

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Viện sử học tập (2007), Lịch sử nước Việt Nam, tập luyện 3, Nhà xuất phiên bản Khoa học tập xã hội

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nguyễn Ngọc Huy. Quốc triều Hình luật Quyển A. Viet Publisher, 1989. tr 177
  2. ^ Viện Sử học tập, sách tiếp tục dẫn, tập luyện 3, tr 260
  3. ^ Viện Sử học tập, sách tiếp tục dẫn, tr 260
  4. ^ Nguyễn Minh Tuấn, Nét rất dị của qui phạm pháp lý nhập Sở luật Hồng Đức, Tạp chí Nghiên cứu vãn Lập pháp (Hiến kế tiếp Lập pháp), Số 33(118), Tháng 3/2008, tr.49 - 51
  5. ^ Vũ Văn Mẫu, Cổ luật nước Việt Nam và tư pháp sử, quyển 1, tập luyện 1, TP. Sài Gòn, 1973
  6. ^ Viện Sử học tập, sách tiếp tục dẫn, tr 263
  7. ^ Viện Sử học tập, sách tiếp tục dẫn, tr 264
  8. ^ Nguyễn Minh Tuấn, Những độ quý hiếm tích rất rất của Nho giáo nhập Sở luật Hồng Đức, Tạp chí Khoa học tập, Đại học tập Quốc gia Hà nội, Chuyên san Kinh tế - Luật, T.XX, No 4, 2004, trang 39-44

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]